walslaw, Amsterdams boutiqueadvocatenkantoor
ENNL

Joint ventures en strategische partnerschappen

Veel transacties liggen tussen een overname en een joint venture in: minderheidsinvesteringen met goedkeuringsbesluiten (reserved matters), strategische samenwerkingen met een aandelencomponent, samenwerkingsovereenkomsten met gedeelde IE, en inbreng van activa in een nieuwe vennootschap. Wij stemmen het juridische werk af op de commerciële verhouding tussen partijen, niet op één standaardmodel. Bij deze hybride opdrachten combineren wij de discipline van de M&A-praktijk (SPA, due diligence, voorwaarden) met de aandacht voor de onderlinge samenwerking uit de JV-praktijk (governance, deadlock, exit, anti-embarrassment, ratchets). Onderwerpen die specifiek over joint ventures gaan, behandelen wij uitgebreider op onze pagina's over joint ventures; deze pagina gaat over de transacties waarin beide samenkomen.

Wanneer cliënten ons inschakelen

  • Een transactie zit tussen een overname en een joint venture in
  • Een minderheidsinvestering vergt beschermingsbepalingen naar private-equitymodel
  • Door inbreng van activa of een onderneming ontstaat een nieuwe gezamenlijke vennootschap
  • Een commerciële samenwerking krijgt mogelijk een aandelencomponent

Juridische en commerciële kernpunten

I.

Om wat voor transactie gaat het?

  • Minderheidsinvestering met bestuursvertegenwoordiging en reserved matters: in vorm een overname, in de praktijk een joint venture
  • Strategisch partnerschap met een commerciële overeenkomst en daarnaast een optie tot uitbreiding van het aandelenbelang
  • Jointventurevennootschap opgericht door inbreng van activa door een of beide partijen
  • Samenwerkingsovereenkomst met gedeelde IE, R&D of commerciële kanalen, soms zonder enige aandelencomponent
II.

Waar M&A en JV samenkomen

Deze opdrachten vergen zowel transactiediscipline (SPA, due diligence, voorwaarden, garanties) als aandacht voor de onderlinge samenwerking (governance, deadlock, exit, anti-embarrassment, ratchets). Het risico bij het opstellen is dat de SPA zorgvuldig wordt uitgewerkt en de aandeelhoudersovereenkomst niet, of andersom. Daarom stellen wij de twee documenten samen op: de governance regelt de lopende samenwerking, de garanties dekken de transactie zelf.

Waarover wij adviseren

Waarover wij adviseren

  • Minderheidsinvesteringen in Nederlandse BV's met beschermingsbepalingen naar private-equitymodel
  • Strategische partnerschappen met rechten tot uitbreiding van het aandelenbelang
  • Vorming van joint ventures door inbreng van activa of een onderneming
  • Samenwerkingsovereenkomsten met gedeelde IE en afspraken over omzet
  • Anti-embarrassment-, ratchet- en prijsbeschermingsmechanismen
  • Exitregelingen, drag-along, tag-along en voorkeurs- en aanbiedingsrechten

Gebruikelijke documenten en stukken

Gebruikelijke documenten en stukken

  • Inschrijvingsovereenkomst / koopovereenkomst van aandelen
  • Aandeelhoudersovereenkomst met governance- en exitbepalingen
  • Inbrengovereenkomst (waar activa of een onderneming in de JV worden ingebracht)
  • Commerciële samenwerkings-, IE-licentie- en dienstverleningsovereenkomsten
  • Aangepaste statuten waarin de afgesproken governance is verwerkt
  • Bijlagen voor anti-embarrassment en ratchet

Hoe wij het proces begeleiden

Hoe wij het proces begeleiden

  1. 1

    Een vroeg oordeel over de vraag of de transactie M&A, joint venture of werkelijk hybride is

  2. 2

    De SPA en de aandeelhoudersovereenkomst samen opgesteld, zodat zij goed op elkaar aansluiten

  3. 3

    Governance- en exitbepalingen opgesteld met zowel de samenwerking als de uiteindelijke exit voor ogen

  4. 4

    Afstemming met fiscale en commerciële adviseurs over het bredere contractuele pakket

Vragen die cliënten stellen voordat zij ons inschakelen

Vragen die cliënten stellen voordat zij ons inschakelen

Wanneer is bij een minderheidsinvestering een aandeelhoudersovereenkomst naar private-equitymodel nodig?
Een aandeelhoudersovereenkomst naar private-equitymodel past doorgaans als de investeerder bescherming via governance nodig heeft en niet alleen economisch wil deelnemen. Zo'n aandeelhoudersovereenkomst, met een lijst van reserved matters, bestuursvertegenwoordiging, informatierechten, bescherming tegen verwatering, tag-along en een vastgelegde exitroute, past bij een belang waarbij de investeerder de uitkomsten niet kan bepalen maar het zich niet kan veroorloven buitenspel te staan. In de praktijk is dat vanaf ongeveer 10 procent, en lager als de investering strategisch belangrijk is. Onder dat niveau kan een eenvoudige investeringsovereenkomst met informatierechten en een tag-alongrecht volstaan. Een belang van 25 procent is zelden een passief belang, want zonder reserved matters en een vastgelegde exit heeft een minderheidsaandeelhouder in een Nederlandse BV weinig wettelijke drukmiddelen en een lange, kostbare weg naar de Ondernemingskamer.
Wat is anti-embarrassmentbescherming?
Een anti-embarrassmentbeding geeft een verkoper recht op een deel van de winst van de koper als de koper de onderneming binnen een bepaalde periode doorverkoopt tegen een aanzienlijk hogere prijs. Zo'n beding komt voor als een verkoper vermoedt dat de koper mogelijk als tussenpersoon optreedt, als de verkoop met korting plaatsvindt omdat het snel moet of de verkoper in nood zit, of als een oprichter verkoopt aan een buy-and-build-platform en een snelle waardestijging verwacht. De formulering bepaalt of de bescherming iets waard is: de gebeurtenissen waardoor het beding in werking treedt, met inbegrip van indirecte verkopen en activaverkopen, de periode, het aandeel van de verkoper in de meerwaarde en de berekening van de opbrengst na aftrek van investeringen door de koper moeten nauwkeurig worden vastgelegd.
Hoe structureren we een JV met een inbreng van activa?
Bij inbreng in natura bij de oprichting van een Nederlandse BV moeten de oprichters op grond van art. 2:204a BW een beschrijving opstellen van de ingebrachte activa, de waarde die daaraan wordt toegekend en de toegepaste waarderingsmethoden. Naast de formaliteiten ligt het inhoudelijke werk in waardering en garanties. Elke inbrengende partij verkoopt in feite activa aan de JV in ruil voor aandelen, dus geeft elke partij doorgaans garanties over eigendom, staat en bezwaringen. Die garanties horen uitdrukkelijk in de inbrengovereenkomst thuis, met een deugdelijke regeling voor de beperking van aansprakelijkheid. Daarnaast moet worden nagegaan of de overdracht overdrachtsbelasting meebrengt, of werknemers overgaan op grond van de regels over overgang van onderneming, en of voor de overdracht van contracten toestemming van de wederpartij nodig is.
Zijn ratchets gebruikelijk bij Nederlandse minderheidsinvesteringen?
Ratchets zijn gebruikelijk, met name bij groei- en venturetransacties en bij managementparticipaties. Een ratchet past de verdeling van de exitopbrengsten aan op basis van de prestaties of de exitmultiple, bijvoorbeeld via de conversieverhouding van preferente aandelen, de uitgifte van extra aandelen of een contractuele herverdeling in de waterfall. Het Nederlandse BV-recht leent zich hier goed voor, omdat aandelenklassen met aangepaste stem- en winstrechten in de statuten kunnen worden opgenomen. Aandachtspunten zijn de maatstaf waarop de ratchet in werking treedt en hoe die is gedefinieerd, de behandeling van een gedeeltelijke exit of herfinanciering, of de ratchet eenzijdig of symmetrisch is, en hoe de ratchet zich verhoudt tot bescherming tegen verwatering en tot de leaver-bepalingen. De fiscale analyse loopt parallel.
Moet het garantiepakket in de SPA of in de aandeelhoudersovereenkomst staan?
Het garantiepakket hoort thuis in de SPA. Verwerft een investeerder bestaande aandelen, dan staan de garanties over de onderneming in de koopovereenkomst en worden zij gegeven door de verkoper, met de gebruikelijke maxima, termijnen en disclosure. De aandeelhoudersovereenkomst regelt de lopende relatie, waaronder governance, financiering, overdrachtsbeperkingen en exit. Schrijft de investeerder in op nieuw uit te geven aandelen en is er geen verkopende aandeelhouder, dan geeft de vennootschap de garanties, soms aangevuld met beperkte garanties van de oprichters; die kunnen in de inschrijvingsovereenkomst worden opgenomen. Beide in één document combineren kan bij de handhaving echte problemen opleveren, omdat de partijen, de beperkingsregimes en de termijnen waarbinnen kan worden geclaimd niet dezelfde zijn.

Gerelateerde expertise

Terug naar Fusies en overnames

Twijfelt u tussen een overname en een joint venture?

Neem contact op