Media

De Mediawet 2008 en het Commissariaat voor de Media vormen een belangrijk onderdeel van het regelgevingskader voor Nederlandse mediabedrijven. Het Commissariaat houdt onder meer toezicht op regels voor reclame, sponsoring en productplaatsing en de onafhankelijkheid van redactionele inhoud ten opzichte van commerciële belangen. Vroeg in de transactie moet per mediadienst in kaart worden gebracht hoe die onder de regelgeving valt en wat een wijziging in de entiteit of de zeggenschap betekent, samen met eventuele lopende toezichtdossiers. Waar nodig stemmen wij af met een specialist in mediarecht.

Concentratie in mediamarkten wordt beoordeeld binnen het algemene mededingingsregime. Het belangrijkste filter is dus het concentratietoezicht door de ACM of, boven de Europese drempels, de Europese Commissie; daarnaast wordt de media-expertise van het Commissariaat ingeschakeld. De Europese verordening mediavrijheid voegt daar een laag aan toe en vereist een nationale beoordeling van mediamarktconcentraties op hun effect op mediapluriformiteit en redactionele onafhankelijkheid. Bij elke transactie, ongeacht de omvang, worden de gevolgen voor de mediapluriformiteit en de mededingingsanalyse gelijktijdig voorbereid en niet na elkaar. Wij stemmen de goedkeuringstrajecten op elkaar af en schakelen waar nodig mededingings- en mediarechtspecialisten in.

Op grond van de Auteurswet berust het auteursrecht op werk dat werknemers in dienstbetrekking maken in de regel bij de werkgever. Onder voorwaarden geldt ook een rechtspersoon die een werk als het hare openbaar maakt, als maker. Voor bijdragen van freelance makers kan op geen van beide regels zonder meer worden vertrouwd, en voor een overdracht van auteursrecht is een akte nodig, die beperkt wordt uitgelegd. Archieven die over tientallen jaren zijn opgebouwd, bevatten daarom vaak materiaal dat alleen voor het oorspronkelijke medium in licentie is gegeven en nooit voor digitale exploitatie, syndicatie of doorlicentiëring. Als het archief deel uitmaakt van de tegenprestatie, raakt dat de waarde en is het geen technische kwestie.

Het auteurscontractenrecht in de Auteurswet geeft individuele makers dwingende bescherming, waaronder een recht op een billijke vergoeding, onder omstandigheden een recht op een aanvullende vergoeding, een recht om te ontbinden als het werk niet wordt geëxploiteerd, en transparantieverplichtingen. Daarnaast beschermen de naburige rechten uitvoerende kunstenaars, producenten en omroeporganisaties, gelden voor filmwerken eigen regels over de overgang van rechten op de producent, en beheren collectieve beheersorganisaties aanzienlijke inkomstenstromen. Elk van deze aspecten beïnvloedt wat een koper verwerft en waarvoor hij moet blijven betalen.

Een titel omvat verschillende vermogensbestanddelen en niet één enkel activum: het merk en het titellogo, het auteursrecht op het archief, de contracten met makers en freelancers, het abonneebestand en de bijbehorende persoonsgegevens, de advertentierelaties en de goodwill. Elk element gaat via zijn eigen route over: voor auteursrecht is een akte nodig die de overgedragen rechten aanduidt, voor merken een schriftelijke akte van overdracht en, voor werking tegenover derden, inschrijving, en voor abonneecontracten contractsoverneming of een vergelijkbaar mechanisme. Werknemers die aan de activiteit zijn verbonden, gaan op grond van de regels voor overgang van onderneming van rechtswege over voor zover de titel een onderneming vormt. Bij een carve-out van titels of activiteiten wordt de omvang van de transactie daarom al bij de term sheet afgebakend.

Een format is meer een contractuele positie dan een eigendomspositie. Nederlandse rechtspraak aanvaardt dat een format auteursrechtelijke bescherming kan genieten als de combinatie van zijn elementen voldoende oorspronkelijk is, maar de commerciële waarde rust doorgaans op de format bible, de productiekennis, het trackrecord en de optie-, licentie- en distributieovereenkomsten waarmee producenten en omroepen het per territorium exploiteren. Een productiebedrijf wordt daarentegen doorgaans als vennootschap verworven, waarmee de bibliotheek, de output- en opdrachtafspraken met omroepen, de afspraken over productiefinanciering en stimuleringsregelingen en de talentcontracten worden meeverworven. Talent bepaalt op zichzelf al een deel van de waarde. Exclusiviteit, looptijd, bepalingen over wijziging van zeggenschap en tail-bepalingen in contracten met presentatoren en creatieven worden, net als het portretrecht, even zorgvuldig beoordeeld als de rechten zelf.

• Omzetkwaliteit is de centrale financiële due diligence-vraag en heeft een juridische component. Advertentieomzet is grotendeels kortcyclisch en niet contractueel vastgelegd. De analyse ziet daarom op het aandeel dat onder raamovereenkomsten valt, op regelingen voor bureaucommissies en volumekortingen en, in digitale media, op de afhankelijkheid van platformtussenpersonen en het effect van toestemmingspercentages op de advertentieruimte die gericht kan worden aangeboden. Voor cookies en vergelijkbare technieken voor advertentiedoeleinden is op grond van de Telecommunicatiewet namelijk toestemming nodig.
• Abonnementsomzet wordt getoetst aan de consumentenregels over stilzwijgende verlenging in Boek 6 BW. Een stilzwijgend verlengd consumentenabonnement kan na de eerste termijn in de regel op korte termijn worden opgezegd; voor kranten en tijdschriften gelden eigen regels. Ook de behandeling van vooruitbetaalde abonnementen als vooruitontvangen omzet in de werkkapitaal- en locked-box-analyse wordt getoetst.
• Is een beursgenoteerde mediagroep betrokken, dan gelden daarnaast de openbaarmakings- en governanceregels voor beursvennootschappen.
• Raadpleging van werknemers en vakbonden is een vast onderdeel van grotere mediatransacties: ondernemingsraadadvies op grond van de WOR, en melding aan vakbonden op grond van de SER-Fusiegedragsregels.
• Redactionele regelingen blijven bij een wijziging van zeggenschap gelden. Redactiestatuten, rechten van een redactieraad en toezeggingen over journalistieke onafhankelijkheid zijn contractuele en statutaire posities die een koper binden, en worden samen met de commerciële contracten beoordeeld en niet als achtergrondmateriaal behandeld.
• Merken, domeinnamen en archiefmateriaal gaan afzonderlijk van de vennootschapsstructuur over, en de overdracht van een archief dat persoonsgegevens of beeldmateriaal van derden bevat, vraagt een beoordeling van de gegevensbescherming, en de benodigde rechten moeten zijn geregeld voordat de closingstukken worden overeengekomen.