walslaw, Amsterdams boutiqueadvocatenkantoor
ENNL

Aandelentransacties

Bij een aandelentransactie verwerft de koper aandelen in een BV of NV en daarmee de vennootschap als geheel; haar contracten, verplichtingen en historische positie blijven bij de vennootschap. De juridische kern zit in de koopovereenkomst (SPA) en de notariële akte waarmee de aandelen worden geleverd. Wij stellen de documentatie voor Nederlandse aandelentransacties in het middensegment op en onderhandelen daarover; bij houdsterstructuren werken wij samen met gespecialiseerde fiscalisten. Ons doel is een SPA die in de praktijk standhoudt, ook bij bevindingen uit due diligence, financieringsvoorwaarden, meldingen bij toezichthouders en de ontwikkelingen in een laat stadium die zich bij de meeste transacties voordoen.

Wanneer cliënten ons inschakelen

  • Er moet een SPA worden opgesteld of beoordeeld voor een Nederlandse aandelenoverdracht
  • Change-of-control- of voorkeursrechtkwesties moeten worden opgelost
  • Notariële levering en uitvoering van de closing moeten worden gecoördineerd
  • W&I-verzekering ligt op tafel en u wilt dat polis en SPA op elkaar aansluiten
  • Achter de aandelenoverdracht zit een grensoverschrijdende houdsterstructuur

Juridische en commerciële kernpunten

I.

Waarom partijen voor een aandelentransactie kiezen

Aandelentransacties zijn in Nederland de standaard voor doelvennootschappen waarvan de onderneming wordt voortgezet. De doelvennootschap behoudt haar contracten, vergunningen, werknemers en geschiedenis, afgezien van change-of-control-bepalingen en eventueel vereiste toestemmingen van toezichthouders. Voor verkopende vennootschappen biedt de deelnemingsvrijstelling doorgaans bescherming tegen Nederlandse vennootschapsbelasting over de vervreemdingswinst. Dat is een aanzienlijk structureel voordeel.

De keerzijde is dat de koper de volledige juridische en fiscale geschiedenis van de vennootschap overneemt. Hoe dat risico wordt verdeeld, via due diligence, garanties, vrijwaringen en waar passend een W&I-verzekering, is de kern van de onderhandeling over de SPA.

II.

Nederlandsrechtelijke aandachtspunten voor de SPA

  • De statuten kunnen voorkeursrechten, blokkeringsregelingen en goedkeuringsvereisten bevatten. Een aandeelhoudersovereenkomst kan daarnaast contractuele overdrachtsbeperkingen bevatten, waarvoor vóór closing een oplossing moet worden gevonden.
  • Change-of-control-bepalingen in belangrijke contracten en financieringsdocumentatie moeten in kaart worden gebracht, waarna de wederpartij wordt gevraagd afstand te doen van haar rechten (waiver) of een andere oplossing wordt gezocht.
  • Advies van de ondernemingsraad op grond van de WOR, bij de doelvennootschap en soms ook bij de koper of de verkoper, kan nodig zijn en moet vóór de definitieve toezegging worden ingepland.
  • FDI-toetsing op grond van de Wet Vifo en mededingingsrechtelijke meldingen bij de ACM, de Europese Commissie of buitenlandse autoriteiten kunnen closing blokkeren.
  • Levering van BV-aandelen vereist een notariële akte van levering ten overstaan van een Nederlandse notaris (art. 2:196 BW). Voor aandelen op naam in een niet-beursgenoteerde NV geldt dezelfde eis (art. 2:86 BW).
III.

Prijsmechanismen en garantiepakket

Locked box en completion accounts worden beide gebruikt bij Nederlandse transacties. Een locked box vereist betrouwbare, schone cijfers op de locked-boxdatum en een strakke definitie van onttrekkingen (leakage), terwijl completion accounts een werkbaar mechanisme, een geschillenregeling en aan beide zijden een ervaren accountant vergen. Het garantiepakket, de voorbehouden en de beperkingen stemmen wij af op de transactie zelf; wij nemen ze niet over uit een eerdere transactie.

Waarover wij adviseren

Waarover wij adviseren

  • Opstellen van en onderhandelen over de SPA (locked box en completion accounts)
  • Notariële levering van BV- en NV-aandelen
  • Opschortende voorwaarden: regelgeving, financiering, toestemmingen van derden
  • Vormgeving garantiepakket en afstemming met W&I-verzekering
  • Grensoverschrijdende aandelenoverdrachten met meerdere verkopers
  • Carve-outs en herstructureringen voorafgaand aan de aandelenoverdracht
  • Uitvoering van de closing, funds flow en verplichtingen na closing

Gebruikelijke documenten en stukken

Gebruikelijke documenten en stukken

  • Koopovereenkomst (SPA)
  • Notariële akte van aandelenoverdracht
  • Aandeelhoudersbesluiten en bestuursbesluiten
  • Terugtreding en décharge van bestuurders
  • Escrow-, W&I- en financieringsdocumentatie waar van toepassing
  • Bijgewerkt aandeelhoudersregister en KvK-inschrijvingen

Hoe wij het proces begeleiden

Hoe wij het proces begeleiden

  1. 1

    Vroegtijdige bevestiging van de structuur, de partijen en het tijdpad naar signing en closing

  2. 2

    Een overzicht van de goedkeuringen, toestemmingen en opschortende voorwaarden waarvan de aandelenoverdracht afhangt

  3. 3

    Opstellen van en onderhandelen over de SPA, de disclosure letter en de bijkomende documenten

  4. 4

    Coördinatie van de notariële levering met de notaris en de closingagenda

  5. 5

    Closing, funds flow en de verplichtingen na closing, van het aandeelhoudersregister tot de KvK-inschrijvingen

Vragen die cliënten stellen voordat zij ons inschakelen

Vragen die cliënten stellen voordat zij ons inschakelen

Wat is een locked box en wanneer werkt die het best?
Bij een locked box wordt de prijs bij signing vastgesteld aan de hand van een balans per een overeengekomen locked-boxdatum, doorgaans de laatste gecontroleerde of beoordeelde jaarrekening. Het economisch risico en de economische voordelen gaan vanaf die datum over op de koper, zodat geen aanpassing via completion accounts plaatsvindt. De koper wordt beschermd door een bepaling over onttrekkingen (leakage): elke waarde die tussen de locked-boxdatum en closing van de doelvennootschap naar de verkoper of diens verbonden partijen vloeit, wordt volgens de overeengekomen voorwaarden terugbetaald, met uitzondering van toegestane onttrekkingen. Een locked box werkt het best als de cijfers betrouwbaar zijn, de periode tussen locked-boxdatum en closing kort is en de onderneming stabiel is. Bij carve-outs zonder zelfstandige balans werkt hij slecht.
Hoe beïnvloeden change-of-control-bepalingen een Nederlandse aandelentransactie?
Het belangrijkste voordeel van een aandelentransactie is dat de contractspartij dezelfde blijft, maar change-of-control-bepalingen doen daar aanzienlijk aan af. Belangrijke klantcontracten, leveringsovereenkomsten, huurovereenkomsten, licenties, IT- en franchiseovereenkomsten, en vrijwel alle financieringsdocumentatie geven de wederpartij vaak een toestemmings- of beëindigingsrecht bij een wisseling van zeggenschap. Het in kaart brengen daarvan is een kerntaak van due diligence, omdat elk van deze bepalingen een mogelijke opschortende voorwaarde, prijskwestie of risico na closing vormt. De commerciële vraag is of wederpartijen vóór signing worden benaderd, wat het risico op uitlekken met zich meebrengt, of dat het risico wordt geaccepteerd en na closing wordt beheerst. Bij financieringsdocumentatie is er doorgaans geen keuze, omdat toestemming van de financier of herfinanciering vóór closing geregeld moet zijn.
Wat gebeurt er met het managementteam bij een aandelentransactie?
Statutair bestuurders bekleden twee posities tegelijk: een vennootschapsrechtelijke benoeming en een arbeids- of dienstverleningsrelatie. De aandeelhouder kan een statutair bestuurder bij aandeelhoudersbesluit ontslaan uit de vennootschapsrechtelijke functie, met inachtneming van de oproepingsvereisten en het recht van de bestuurder om te worden gehoord, en naar Nederlands recht eindigt daarmee doorgaans ook de arbeidsrelatie, met de bijbehorende transitievergoeding en opzegverplichtingen. Wil de koper dat het management aanblijft, dan zit het echte werk in het beloningspakket: nieuwe arbeidsvoorwaarden, een managementparticipatieplan, vesting, good- en bad-leaverbepalingen en een concurrentiebeding. Wil de koper dat niet, dan worden de vertrekvoorwaarden vóór signing overeengekomen en vastgelegd als voorwaarde of closingverplichting, niet pas achteraf onderhandeld.
Is Nederlandse overdrachtsbelasting van toepassing op een aandelentransactie?
Dat kan. Aandelen in een vennootschap die vooral uit vastgoed bestaat, kunnen voor de overdrachtsbelasting als onroerend goed worden behandeld. Of dat zo is, hangt af van de samenstelling van de bezittingen en van het belang dat wordt verworven. Dat is fiscaal maatwerk en wordt vroeg in de structurering met een fiscalist beoordeeld.
Is bij overdracht van BV-aandelen altijd een Nederlandse notaris vereist?
Ja, overdracht van BV-aandelen vereist een notariële akte, verleden ten overstaan van een in Nederland praktiserende notaris (art. 2:196 BW). Ook voor aandelen op naam in een niet-beursgenoteerde NV is een notariële akte nodig, terwijl voor aandelen op naam in een beursgenoteerde NV een afwijkende regeling geldt. Zonder deze akte gaat de eigendom niet over. De notaris controleert de vertegenwoordigingsbevoegdheid en het aandeelhoudersregister, voert Wwft-identificatie uit en treedt doorgaans op als escrow-agent voor de koopprijs. Dit geldt ongeacht het toepasselijke recht op de SPA: een koopovereenkomst naar Engels recht of het recht van New York is volstrekt werkbaar, maar de leveringsakte zelf moet Nederlands en notarieel zijn. Wij nemen de notaris vroeg op in het tijdschema, vooral als volmachten in het buitenland moeten worden gelegaliseerd of van een apostille voorzien.
Kan een aandelentransactie op afstand worden gesloten?
Aandelentransacties kunnen op afstand worden afgerond, en de meeste closings verlopen tegenwoordig zo. Partijen verlenen volmachten aan notarismedewerkers, die de leveringsakte in Nederland passeren terwijl de partijen per video aansluiten of eenvoudigweg per e-mail bevestigen dat aan de voorwaarden is voldaan. De praktische beperking zit niet in de ondertekening zelf, maar in de onderliggende documentatie: volmachten van buitenlandse entiteiten moeten doorgaans notarieel worden gelegaliseerd en van een apostille worden voorzien, bevoegdheidsdocumenten moeten actueel zijn, en Wwft-identificatie van uiteindelijk belanghebbenden kost meer tijd dan doorgaans wordt aangenomen. Wij adviseren cliënten om ruim vóór closing met het verzamelen van die documenten te beginnen. Funds flow, bestuursbesluiten en de closingagenda worden op dezelfde manier afgehandeld als bij een fysieke closing.

Gerelateerde expertise

Terug naar Fusies en overnames

Overweegt u een aandelentransactie?

Neem contact op