walslaw, Amsterdams boutiqueadvocatenkantoor
ENNL

Geschillenbeslechting in JV's

Geschillen binnen een joint venture blijven zelden beperkt tot één kwestie. Zij weerspiegelen doorgaans een breder meningsverschil over richting, zeggenschap of geld dat in een specifiek besluit tot uiting komt. De juridische reactie moet zowel de directe kwestie als de onderliggende oorzaak aanpakken en de joint venture waar mogelijk in stand houden. Wij adviseren Nederlandse en internationale JV-partners in de vroege fase over contractuele escalatie, schikkingsstrategie en exitoplossingen. Wordt een procedure waarschijnlijk, dan betrekken wij procesadvocaten met wie wij regelmatig samenwerken; wij houden de regie en blijven het aanspreekpunt.

Wanneer cliënten ons inschakelen

  • Een meningsverschil escaleert en een procedure ligt op tafel
  • Voorlopige voorzieningen of beslag worden overwogen en strategische afstemming is nodig
  • Een enquêteprocedure wordt overwogen of dreigt en er is een vennootschapsrechtelijke strategie nodig
  • Een wederpartij heeft een procedure aanhangig gemaakt en er is vennootschapsrechtelijke afstemming met een gespecialiseerde procesadvocaat nodig
  • Exit lijkt de zuiverste oplossing en daarover moet worden onderhandeld

Juridische en commerciële kernpunten

I.

Instrumenten naar Nederlands recht

  • Contractuele escalatie op grond van de JV-overeenkomst
  • Mediation en bindend advies
  • Arbitrage (NAI, ICC) of een gekozen bevoegde rechter
  • Voorlopige voorzieningen (kort geding) en conservatoir beslag
  • Enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer
  • Exit als oplossing van het geschil, op grond van de JV-overeenkomst
II.

De enquêteprocedure, een kenmerkend Nederlands rechtsmiddel

Het Nederlandse recht kent een eigen rechtsmiddel voor aandeelhouders: de enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam. De rechter kan onmiddellijke voorzieningen treffen (schorsing van bestuurders, benoeming van een tijdelijke bestuurder of commissaris, overdracht van aandelen ten titel van beheer) en een onderzoek naar wanbeleid gelasten. Het rechtsmiddel is krachtig, de gevolgen zijn ingrijpend en de procedure is openbaar, en daarom verdient de inzet ervan een strategische afweging.

Naast de enquêteprocedure staat de wettelijke geschillenregeling (art. 2:336 e.v. BW). Een procedure wordt ingeleid met een verzoekschrift bij de Ondernemingskamer. Voor een verzoek tot uitstoting moeten de verzoekers samen ten minste een derde van het geplaatste kapitaal houden. Een verzoek tot uittreding is gegrond op gedragingen van een of meer medeaandeelhouders en kan in bepaalde gevallen ook steunen op gedragingen van de vennootschap zelf. Samenhangende vorderingen, waaronder schadevergoeding, kunnen worden gevoegd, en beursvennootschappen vallen buiten de regeling.

III.

Het juiste forum kiezen

Arbitrage, bijvoorbeeld bij het NAI of ICC, kan vertrouwelijkheid en een deskundig scheidsgerecht bieden, maar is doorgaans trager en duurder dan partijen verwachten. De Nederlandse rechter is relatief snel en internationaal goed aangeschreven; de Netherlands Commercial Court kan handelsgeschillen die daarvoor in aanmerking komen in het Engels behandelen. Het forum wordt het best al bij het opstellen van de overeenkomst gekozen.

Waarover wij adviseren

Waarover wij adviseren

  • Vroegtijdige escalatie op grond van de JV-overeenkomst
  • Mediation, bindend advies en gestructureerde onderhandeling
  • Arbitrageclausules en afstemming met gespecialiseerde arbitrageadvocaten
  • Afstemming met gespecialiseerde procesadvocaten, ook bij kort geding en de Netherlands Commercial Court
  • Afstemming met gespecialiseerde procesadvocaten bij enquêteprocedures bij de Ondernemingskamer
  • Afstemming met gespecialiseerde procesadvocaten over conservatoir beslag en voorlopige voorzieningen
  • Vormgeven van schikkingen, waaronder exit als schikkingsinstrument
  • Governance en herstel van de relatie na afloop van het geschil

Gebruikelijke documenten en stukken

Gebruikelijke documenten en stukken

  • Escalatie- en standstillbrieven
  • Protocollen voor mediation en bindend advies
  • Instructie en ondersteunende vennootschapsrechtelijke documentatie voor gespecialiseerde arbitrageadvocaten
  • Ondersteunende vennootschapsrechtelijke documentatie voor een verzoekschrift aan de Ondernemingskamer
  • Vaststellingsovereenkomst en exitdocumentatie
  • Governance-aanpassingen na de schikking

Hoe wij het proces begeleiden

Hoe wij het proces begeleiden

  1. 1

    Een strategische beoordeling van het geschil en van de onderliggende relatie

  2. 2

    Inzet van de contractuele mechanismen in de volgorde die de meeste opties openhoudt

  3. 3

    Afstemming met procesadvocaten met wie wij regelmatig samenwerken, zodra een gerechtelijke procedure, arbitrage of enquêteprocedure waarschijnlijk wordt

  4. 4

    Onderhandeling gericht op een schikking waar dat commercieel haalbaar blijft

  5. 5

    Uitvoering van de exit, de herstructurering of de nieuwe governance zodra de zaak is opgelost

Vragen die cliënten stellen voordat zij ons inschakelen

Vragen die cliënten stellen voordat zij ons inschakelen

Wanneer moeten wij een enquêteprocedure starten?
Een enquêteprocedure kan aangewezen zijn als een partij bevoegd is een verzoek in te dienen, haar bezwaren eerst schriftelijk kenbaar heeft gemaakt en een redelijke reactietermijn heeft gegund. Op grond van art. 2:349a BW kan de Ondernemingskamer onmiddellijke voorzieningen treffen als de toestand van de vennootschap of het belang van het onderzoek dat vereist, waaronder de benoeming van een onafhankelijke bestuurder, schorsing van stemrechten of overdracht van aandelen ten titel van beheer. Dergelijke voorzieningen kunnen helpen bij een verlamde joint venture of eenzijdig handelen, maar of zij worden getroffen, hangt af van de feiten. Een verzoek ligt eerder voor de hand bij een gedocumenteerd patroon van bezwaren dan bij één meningsverschil. De procedure is openbaar en op tegenspraak, en dat kan de commerciële relatie blijvend veranderen. Wordt een procedure waarschijnlijk, dan betrekken wij procesadvocaten met wie wij regelmatig samenwerken, en blijven wij ondernemingsrechtelijk adviseren.
Arbitrage of de Nederlandse rechter: wat is beter voor een JV-geschil?
Arbitrage past bij grensoverschrijdende joint ventures, technisch complexe geschillen en partijen die vertrouwelijkheid waarderen; arbitrale vonnissen zijn internationaal afdwingbaar onder het Verdrag van New York. De Nederlandse rechter kan sneller en goedkoper zijn bij eenvoudige contractuele vorderingen en biedt effectieve kortgedingprocedures voor spoedeisende voorzieningen, zonder vertraging door de benoeming van arbiters. Bij internationale handelsgeschillen die daarvoor in aanmerking komen kunnen partijen uitdrukkelijk kiezen voor de Netherlands Commercial Court, waar binnen het Nederlandse rechtssysteem in het Engels wordt geprocedeerd. Belangrijk is dat een arbitrageclausule de Ondernemingskamer niet uitsluit: de enquêteprocedure is een wettelijk vennootschapsrechtelijk rechtsmiddel en blijft hoe dan ook beschikbaar. Zo kan een contractueel geschil in arbitrage naast een vennootschapsrechtelijk geschil in Amsterdam lopen. Partijen doen er goed aan bewust te bepalen welk forum welke categorie geschillen behandelt en de overeenkomst daarop in te richten.
Kunnen wij een voorlopige voorziening krijgen om de JV tijdens het geschil operationeel te houden?
Voorlopige voorzieningen zijn langs twee routes mogelijk. Een kort geding bij de voorzieningenrechter kan binnen enkele weken, en bij werkelijke spoedeisendheid soms binnen enkele dagen, een afdwingbaar bevel opleveren dat een partij tot nakoming verplicht, een handeling verbiedt of de status quo handhaaft. Daarnaast, en bij een vennootschapsrechtelijke deadlock vaak effectiever, kan de Ondernemingskamer in een enquêteprocedure onmiddellijke voorzieningen treffen, bijvoorbeeld door een tijdelijke onafhankelijke bestuurder te benoemen, eventueel met een doorslaggevende stem, zodat de joint venture besluiten kan blijven nemen terwijl het geschil loopt. De keuze hangt af van de vraag of het probleem contractuele nakoming of vennootschapsrechtelijke verlamming betreft. In de praktijk kunnen beide routes naast elkaar worden ingezet.
Wat is een conservatoir beslag en wanneer gebruiken wij dat?
Conservatoir beslag is beslag dat voorafgaand aan een uitspraak wordt gelegd. Met verlof van de voorzieningenrechter, gevraagd in een eenzijdig verzoekschrift, kan de beslaglegger beslag leggen op bankrekeningen, aandelen, vorderingen of onroerende zaken van de wederpartij. Verlof volgt niet automatisch: het verzoek moet de vordering en het beoogde beslag summier onderbouwen en de rechter kan verlof weigeren of voorwaarden stellen. De beslaglegger moet vervolgens binnen de gestelde termijn een eis in de hoofdzaak instellen en is aansprakelijk voor de schade als het beslag achteraf onrechtmatig blijkt. Zorgvuldig ingezet kan beslag verhaal veiligstellen als een partij activa dreigt weg te sluizen; lichtvaardig beslag laat een commercieel geschil daarentegen snel escaleren.
Is het de moeite waard om eerst mediation te proberen?
Meestal wel, vooral als de joint venture naar verwachting blijft bestaan. Mediation kan helpen de commerciële relatie te behouden, is vertrouwelijk en kan de onderliggende kwestie aanpakken; in jointventuregeschillen is dat vaak een strategiewijziging van één partner en niet het contractuele punt dat op tafel ligt. Het is bovendien meestal goedkoper dan de alternatieven. Mediation heeft weinig zin als een partner te kwader trouw handelt, als spoedeisende voorzieningen nodig zijn om een handeling te voorkomen, of als het werkelijke doel exit is en geen oplossing. Een gefaseerde clausule kan een omschreven mediationstap als voorwaarde voor een procedure stellen, maar moet dan wel regelen wie de mediator is of hoe die wordt benoemd, wat het tijdschema en het eindpunt zijn en dat spoedeisende voorzieningen mogelijk blijven.
Kan de JV-overeenkomst partijen dwingen tot arbitrage?
Voor contractuele vorderingen kan dat: een geldige arbitrageclausule is bindend en kan ertoe leiden dat de Nederlandse rechter zich onbevoegd verklaart als een partij zich daarop beroept. Zij bepaalt echter niet zonder meer ieder aspect van een JV-geschil. De reikwijdte van een arbitrageclausule moet worden beoordeeld naast mogelijke wettelijke vennootschapsrechtelijke rechtsmiddelen en de beschikbaarheid van spoedeisende voorzieningen. In de praktijk wordt een arbitrageclausule in een joint venture daarom het best opgesteld met die rechtsmiddelen in gedachten, in het besef dat samenhangende kwesties soms bij verschillende fora thuishoren.

Gerelateerde expertise

Terug naar Joint ventures en strategische samenwerkingen

Een geschil in uw joint venture? Wij bepalen graag de vennootschapsrechtelijke aanpak voordat het escaleert.

Neem contact op